عامل خطر یا ریسک فاکتور به هر چیزی گفته می شود که احتمال ابتلا به یک بیماری مانند سرطان ، را در فرد افزایش می دهد. سرطان های مختلف ، عوامل خطر متفاوتی دارند. بعضی از این عوامل خطر سرطان تیروئید مثل سیگار کشیدن ، قابل تغییر هستند ، در حالی که برخی دیگر مانند سن یا سابقه خانوادگی ، قابل تغییر نیستند. با این حال ، مهم است که بدانیم عوامل خطر همه چیز را درباره ابتلا به یک بیماری مشخص نمی کنند. داشتن یک یا حتی چند عامل خطر ، به این معنا نیست که شما حتماً به آن بیماری دچار خواهید شد. بسیاری از افرادی که به سرطان تیروئید مبتلا می شوند ، ممکن است تعداد کمی عامل خطر داشته باشند یا اصلا هیچ عامل خطری در آن ها وجود نداشته باشد. حتی اگر فردی که به این نوع سرطان مبتلا شده است ، یک عامل خطر داشته باشد ، تعیین میزان دقیق تأثیر آن عامل خطر در ایجاد سرطان بسیار دشوار است. دانشمندان تعدادی عامل خطر را شناسایی کرده اند که می توانند احتمال ابتلای فرد به سرطان را افزایش دهند که در ادامه این مقاله مورد بررسی قرار می دهیم.
عوامل تاثیر گذار در ابتلا به سرطان تیروئید |
|
|---|---|
| عامل | توضیحات |
| جنسیت | سرطان های تیروئید مانند اغلب بیماری های تیروئید در زنان حدود ۳ برابر بیشتر از مردان رخ می دهند. |
| سن | سرطان تیروئید می تواند در هر سنی رخ دهد اما این خطر برای زنانی که اغلب در دهه ۴۰ یا ۵۰ زندگی خود هستند زودتر از مردانی که معمولا در دهه ۶۰ یا ۷۰ زندگی خود هستند به اوج می رسد. |
| شرایط ارثی | چندین بیماری ارثی مانند سابقه خانوادگی ، با انواع مختلف سرطان تیروئید مرتبط هستند. با این حال ، بیشتر افرادی که به این نوع سرطان مبتلا می شوند ، وضعیت ارثی یا سابقه خانوادگی این بیماری را ندارند. |
عوامل خطر قابل پیشگیری در ابتلا به سرطان تیروئید
اشعه ایکس یا رادیواکتیو
قرار گرفتن در معرض اشعه ، یک عامل خطر اثبات شده برای سرطان تیروئید است. منابع این پرتوها شامل درمان های پزشکی خاص (رادیوتراپی) و عوارض ناشی از حوادث نیروگاه های هسته ای است. سابقه رادیوتراپی در ناحیه سر و گردن در دوران کودکی یک عامل خطر برای سرطان تیروئید محسوب می شود. میزان این خطر به مقدار تابش و سن کودک در زمان مواجهه بستگی دارد. به طور کلی ، خطر با دوزهای بالاتر اشعه و سن کمتر در زمان قرار گرفتن در معرض آن ، افزایش می یابد.
قبل از دهه 1960 میلادی ، گاهی اوقات کودکان با دوزهای پایین پرتودرمانی برای درمان بیماری هایی مانند آکنه ، عفونت های قارچی پوست سر یا لوزه ها و آدنوئیدهای بزرگ شده ، تحت درمان قرار می گرفتند. امروزه دیگر از این روش درمانی برای این شرایط استفاده نمی شود. سال ها بعد مشخص شد افرادی که این درمان ها را دریافت کرده اند ، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان قرار دارند. پرتو درمانی در دوران کودکی برای برخی سرطان های دیگر مانند لنفوم ، تومور ویلمز و نوروبلاستوما نیز خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش می دهد. سرطان های تیروئیدی که پس از پرتودرمانی ایجاد می شوند ، خطرناک تر از سایر انواع سرطان تیروئید نیستند.
آزمایش های تصویربرداری مانند اشعه ایکس و سی تی اسکن نیز کودکان را در معرض اشعه قرار می دهند ، اما دوز این اشعه بسیار پایین تر است. بنابراین ، میزان دقیق افزایش خطر سرطان تیروئید یا سایر سرطان ها ناشی از این آزمایش ها مشخص نیست. اگرچه احتمال افزایش خطر وجود داشته باشد ، احتمالاً بسیار کم خواهد بود. با این حال ، برای احتیاط ، کودکان نباید این آزمایش ها را انجام دهند مگر اینکه کاملا ضروری باشند. در صورت نیاز ، باید از کمترین دوز ممکن اشعه استفاده شود.
مطالعات متعددی به افزایش خطر ابتلا به سرطان تیروئید در کودکان به دلیل پیامدهای رادیواکتیو ناشی از سلاح های هسته ای یا حوادث نیروگاهی اشاره کرده اند. به عنوان مثال ، این نوع سرطان در کودکانی که در نزدیکی چرنوبیل ، محل حادثه نیروگاه هسته ای سال 1986 که میلیون ها نفر را در معرض رادیواکتیویته قرار داد ، زندگی می کردند ، به طور قابل توجهی شایع تر از حد معمول بود. بزرگسالانی که پس از حادثه در پاکسازی منطقه شرکت داشتند و کسانی که در نزدیکی نیروگاه زندگی می کردند نیز میزان بالاتری از سرطان را نشان دادند. به نظر می رسد کودکانی که میزان ید بیشتری در رژیم غذایی خود داشتند ، در معرض خطر کمتری قرار داشتند. قرار گرفتن در معرض اشعه در بزرگسالی خطر بسیار کمتری برای ابتلا به سرطان تیروئید دارد.
اضافه وزن یا چاقی
از دیگر عوامل خطر سرطان تیروئید به گفته آژانس بین المللی تحقیقات سرطان ، افرادی که اضافه وزن یا چاقی دارند ، در مقایسه با افراد با وزن طبیعی ، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان قرار دارند. به نظر می رسد این خطر با افزایش شاخص توده بدنی (BMI) افزایش می یابد.
ید در رژیم غذایی
سرطان های تیروئید فولیکولی در مناطقی از جهان که رژیم غذایی مردم کمبود ید دارد ، شایع تر هستند. از سوی دیگر ، رژیم غذایی سرشار از ید ممکن است خطر ابتلا به سرطان تیروئید پاپیلار را افزایش دهد.
عوامل خطر سرطان تیروئید که قابل تغییر نیستند
- سرطان تیروئید مدولاری (MTC) : حدود 2 مورد از هر 10 مورد سرطان مدولاری ناشی از به ارث بردن یک ژن غیرطبیعی است. این موارد به عنوان کارسینومای مدولری خانوادگی تیروئید (FMTC) شناخته می شوند. FMTC می تواند به تنهایی رخ دهد یا همراه با تومورهای دیگر دیده شود. ترکیب سرطان تیروئید خانوادگی و تومورهای سایر غدد درون ریز ، نئوپلازی متعدد درون ریز نوع 2 (MEN 2) نامیده می شود. دو زیرگروه به نام های MEN 2A و MEN 2B وجود دارد که هر دو ناشی از جهش در ژنی به نام RET هستند. در MEN 2A، سرطان مدولاری تیروئید همراه با فئوکروموسیتوما و تومورهای غده پاراتیروئید رخ می دهد. در MEN 2B ، سرطان مدولاری تیروئید با فئوکروموسیتوما و نوروما ( رشد خوش خیم بافت عصبی روی زبان و سایر نقاط) مرتبط است. این زیرگروه بسیار نادرتر از MEN 2A است. در این افراد ، سرطان ها اغلب در دوران کودکی یا اوایل بزرگسالی ایجاد می شوند و می توانند به سرعت گسترش یابند. عوامل خطر سرطان مدولاری در سندرم MEN 2B تهاجمی تر است. اگر در خانواده شما کسی مبتلا به MEN 2A، MEN 2B یا سرطان مدولاری تیروئید باشد ، ممکن است شما نیز در معرض خطر بالایی برای ابتلا به سرطان مدولاری تیروئید باشید. از پزشک خود در مورد انجام آزمایش های غربالگری منظم یا سونوگرافی سوال کنید و در صورت امکان ، انجام آزمایش ژنتیکی می تواند کمک کننده باشد.
- سایر سرطان های تیروئید : افرادی که شرایط ژنتیکی و ارثی خاصی دارند ، در معرض خطر بالاتری برای ابتلا به اشکال شایع تر سرطان تیروئید هستند. بروز بالاتر این نوع سرطان در میان افراد با شرایط ژنتیکی غیرمعمول مانند:
- پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی (FAP) : افراد مبتلا به این سندرم ، پولیپ های متعدد در روده بزرگ دارند و خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ در آن ها بسیار بالا است. آن ها همچنین خطر ابتلا به برخی سرطان های دیگر از جمله سرطان تیروئید پاپیلاری را دارند. سندرم گاردنر یک زیرگروه از FAP است که در آن بیماران ممکن است به برخی تومورهای خوش خیم نیز مبتلا شوند. FAP و سندرم گاردنر ناشی از نقص در ژن APC هستند.
- بیماری کودن (Cowden syndrome) : افراد مبتلا به این سندرم خطر مشکلات تیروئیدی و برخی تومورهای خوش خیم (مانند هامارتوما) را دارند. آن ها همچنین در معرض خطر ابتلا به سرطانهای تیروئید ، رحم ، سینه و برخی دیگر از سرطان ها قرار دارند. سرطان های تیروئید در این سندرم معمولا از نوع پاپیلار یا فولیکولی هستند. این سندرم اغلب ناشی از نقص در ژن PTEN است و با نام های سندرم هامارتوم چندگانه و سندرم تومور هامارتوم PTEN نیز شناخته می شود.
- سندرم کمپلکس کارنی نوع یک (Carney complex type 1) : افراد مبتلا به این سندرم ممکن است دچار تعدادی تومور خوش خیم و مشکلات هورمونی شوند. آن ها همچنین خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان های تیروئید پاپیلار و فولیکولی دارند. این سندرم ناشی از نقص در ژن PRKAR1A است.
- سرطان غیر مدولاری تیروئید خانوادگی : از دیگر عوامل خطر سرطان تیروئید که بیشتر در برخی خانواده ها رخ می دهد و اغلب در سنین پایین تر دیده می شود. نوع پاپیلار اغلب به صورت خانوادگی بروز می کند. ژن های روی کروموزوم 19 و کروموزوم 1 به عنوان عوامل مشکوک در ایجاد این سرطان های خانوادگی شناخته شده اند. اگر فکر می کنید ممکن است یک بیماری خانوادگی داشته باشید ، با پزشک خود صحبت کنید.
- تاریخچه خانوادگی سرطان تیروئید : داشتن یک خویشاوند درجه یک (پدر ، مادر ، برادر ، خواهر یا فرزند) مبتلا به این نوع سرطان ، حتی بدون وجود یک سندرم ارثی شناخته شده در خانواده ، خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش می دهد. اساس ژنتیکی این موارد به طور کامل مشخص نیست.
