پس از انجام عمل جراحی برای برداشتن غده تیروئید در سرطان های تیروئید تمایز یافته ، هورمون تیروئید هم برای جبران عملکرد غده برداشته شده و هم برای جلوگیری از رشد سلول های سرطانی تیروئید ضروری است. هورمون درمانی بخش مهمی از روند درمان سرطان تیروئید به شمار می رود و در پیشگیری از رشد سلول های سرطانی میکروسکوپی تیروئید یا باقیمانده های توده های سرطانی تیروئید مؤثر است. در این شرایط ، بیماران معمولا به دوزی بالاتر از دوز معمول جایگزینی هورمون تیروئید نیاز دارند. تصور بر این است که مزیت جلوگیری از رشد سلول های سرطانی باقیمانده تیروئید ، بیشتر از خطرات احتمالی مصرف دوزهای بالاتر است. از آنجایی که ممکن است خطر اندکی در بروز تپش قلب ، بی خوابی یا کاهش تراکم استخوان وجود داشته باشد ، پزشک معالج باید این درمان را به دقت تحت نظر داشته باشد تا در صورت نیاز ، تنظیمات لازم را اعمال کند. مدت زمان درمان سرکوب هورمونی تیروئید متغیر است و به وضعیت بیماری سرطان بستگی دارد.
دلایل هورمون درمانی در بیمارانی تیروئیدی
درمان با هورمون تیروئید به دو دلیل اصلی انجام می شود :
- درمان جایگزینی : در این وضعیت ، هورمون تیروئید برای جبران عملکرد غده تیروئید که به دلایل مختلفی مانند کم کاری تیروئید یا برداشتن آن از طریق جراحی دیگر قادر به تولید هورمون تیروئید به میزان کافی نیست ، استفاده می شود. در واقع ، هدف از این درمان ، حفظ تعادل طبیعی هورمون ها در بدن است تا عملکردهای مختلف بدن به درستی ادامه یابد. بیمارانی که جراحی تیروئید انجام داده اند یا به دلایلی غده تیروئید آنها به درستی کار نمی کند ، نیاز به این نوع درمان دارند.
- سرکوب درمانی : هورمون درمانی با روش سرکوب هورمون تیروئید به ویژه در بیماران مبتلا به سرطان تیروئید استفاده می شود. هدف از سرکوب درمانی ، جلوگیری از رشد بیشتر بافت تیروئید و در واقع مهار تولید هورمون تیروئید است. در این حالت ، هورمون تیروئید به گونه ای تنظیم می شود که سطح آن در بدن پایین تر از حد معمول نگه داشته شود تا از عود یا پیشرفت سرطان جلوگیری شود. این درمان عمدتاً برای بیمارانی که سرطان تیروئید داشته اند و نیاز به پیشگیری از عود بیماری دارند ، تجویز می شود.
در هر دو مورد ، درمان با هورمون تیروئید باید تحت نظر پزشک و با دقت انجام شود تا بیمار از خطرات کمبود یا مازاد هورمون تیروئید در امان بماند و به تعادل مطلوب دست یابد.
روش های درمانی جایگزین هورمون درمانی
بسیاری از افراد به دلیل کم کاری غده تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) نیاز به هورمون درمانی دارند. این وضعیت زمانی رخ می دهد که غده تیروئید قادر به تولید هورمون تیروئید به میزان کافی برای تأمین نیازهای بدن نیست. هیپوتیروئیدیسم معمولا به دلیل بیماری هاشیموتو ایجاد می شود که در آن سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید حمله کرده و عملکرد آن را ضعیف می کند. علاوه بر بیماری هاشیموتو ، علل دیگری مانند جراحی تیروئید ، آسیب دیدن غده تیروئید در اثر پرتودرمانی یا مشکلات مربوط به غده هیپوفیز نیز می توانند باعث کم کاری تیروئید شوند. در هر صورت ، هیپوتیروئیدیسم شایع ترین دلیل نیاز به درمان با هورمون تیروئید است.
هورمون تیروئید برای حفظ سلامت تمامی سلول های بدن شما ضروری است. در این درمان ، هدف جایگزینی هورمونی است که بدن شما قادر به تولید آن نیست. هورمون درمانی بیشتر شبیه به جایگزینی یک دارو نیست ، بلکه این درمان به منزله بازگشت عملکرد طبیعی غده تیروئید است. هورمون تیروئید به شکل لووتیروکسین (Levothyroxine) موجود است که از نظر بیولوژیکی معادل هورمون طبیعی تیروئید شما ، یعنی تیروکسین (T4) است. این دارو معمولاً به شکل قرص تجویز می شود اما به صورت کپسول ژل یا مایع نیز در دسترس است.
یکی از مهم ترین نکات در مورد درمان با هورمون تیروئید ، کنترل دقیق دوز آن است. مصرف بیش از حد یا کمتر از حد نیاز هورمون تیروئید می تواند به مشکلات جدی منجر شود. به همین دلیل ، پزشک شما باید به طور منظم عملکرد تیروئید شما را بررسی کرده و سطح هورمون تیروئید را در محدوده مطلوب نگه دارد. این روند کنترل دقیق و پیگیری منظم کمک می کند تا شما از مزایای درمان به طور کامل بهره مند شوید و از بروز عوارض جانبی جلوگیری کنید. در نهایت ، هدف از هورمون درمانی ، بازگرداندن عملکرد طبیعی غده تیروئید و حفظ سلامت عمومی بدن است. اگر به درستی و طبق دستور پزشک مصرف شود ، این درمان می تواند کیفیت زندگی شما را بهبود بخشد و علائم هیپوتیروئیدیسم را به طور مؤثری کاهش دهد.
برای مشاوره و تعیین وقت با دکتر مهدی آرامش فرم تماس زیر را پر کنید.
دوز هورمون تیروئید چگونه انتخاب می شود؟
هنگامی که برای اولین بار هورمون درمانی را آغاز می کنید ، دوز اولیه به دقت بر اساس عواملی مانند وزن ، سن و شرایط پزشکی دیگر شما تعیین می شود. این دوز اولیه معمولا به گونه ای تنظیم می شود که مناسب نیازهای بدن شما باشد اما ممکن است در طول زمان و با توجه به تغییرات وضعیت پزشکی ، نیاز به تنظیم مجدد داشته باشد. پزشک شما با انجام معاینات فیزیکی منظم و بررسی سطح TSH (هورمون تحریک کننده تیروئید) ، از مناسب بودن دوز هورمون تیروئید شما اطمینان حاصل خواهد کرد. در طول درمان ، سطح هورمون تیروئید باید به طور مداوم کنترل شود تا از عملکرد بهینه تیروئید اطمینان حاصل گردد. گاهی اوقات ، دوز ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشد تا سطح TSH در محدوده مطلوب قرار گیرد و شما بتوانید به بهترین نحو از مزایای درمان بهره مند شوید.
همچنین چندین برند مختلف از هورمون تیروئید (لووتیروکسین) در بازار موجود است. اگرچه تمام این برندها حاوی همان ماده فعال ، یعنی لووتیروکسین (T4) هستند اما ممکن است مواد غیر فعال متفاوتی در ترکیب هر برند وجود داشته باشد. به همین دلیل ، تغییر برند دارویی می تواند تأثیراتی بر سطح هورمون تیروئید و نحوه واکنش بدن شما به دارو داشته باشد. به طور کلی ، بهتر است که از تغییر برند دارویی خود خودداری کنید. در صورتی که تغییر برند یا تولید کننده اجتناب ناپذیر باشد ، حتماً باید پزشک خود را از این تغییر مطلع کنید تا سطح هورمون تیروئید شما دوباره بررسی و تنظیم شود. اگر داروخانه یا بیمه شما مجبور به استفاده از برند خاصی از هورمون تیروئید باشد ، ضروری است که این موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. پزشک شما ممکن است لازم بداند که وضعیت تیروئید شما را مجدداً بررسی کرده و دوز دارو را متناسب با برند جدید تنظیم کند.
چگونه هورمون تیروئید را مصرف کنیم؟
هورمون تیروئید باید به صورت روزانه و یک بار در روز مصرف شود ، زیرا این هورمون در بدن شما مدت طولانی باقی می ماند و مصرف روزانه باعث می شود سطح هورمون تیروئید در جریان خون به طور پایدار حفظ شود. هدف از هورمون درمانی با هورمون تیروئید این است که عملکرد تیروئید شما در محدوده طبیعی افراد بدون مشکل تیروئید باقی بماند. این هدف با نگه داشتن سطح هورمون TSH در محدوده نرمال به دست میآید.
زمان مناسب مصرف هورمون تیروئید
بهترین زمان برای مصرف هورمون تیروئید معمولا صبحها و با معده خالی است. مصرف دارو با معده خالی باعث می شود که جذب هورمون تیروئید به بهترین شکل صورت گیرد ، چرا که غذا در معده می تواند بر جذب آن تأثیر بگذارد. اگر شما چندین دارو مصرف می کنید ، بهتر است زمان بندی مصرف هورمون تیروئید را با پزشک خود هماهنگ کنید تا تداخلی بین داروها ایجاد نشود. به عنوان یک جایگزین اگر نتوانید هورمون تیروئید را صبح ها مصرف کنید ، می توانید آن را قبل از خواب مصرف کنید. این کار می تواند از تداخل احتمالی هورمون تیروئید با غذا یا سایر داروها جلوگیری کند. مهم ترین نکته این است که هر روز هورمون تیروئید را به همان شیوه و در همان زمان مصرف کنید تا سطح هورمون شما ثابت بماند.
چه زمانی می توان مصرف دارو هورمون تیروئید را متوقف کرد ؟
بسیار مهم است که هورمون تیروئید را بدون مشورت با پزشک خود قطع نکنید. بیشتر مشکلات تیروئید ، به ویژه کم کاری تیروئید ، دائمی هستند و بسیاری از بیماران برای مدت طولانی یا حتی برای کل مدت زندگی به هورمون تیروئید نیاز دارند. حتی اگر احساس خوبی دارید و مشکل خاصی نداشته باشید ، باید حداقل سالانه سطح هورمون تیروئید و TSH خود را بررسی کنید. این بررسی ها کمک می کند تا در صورت نیاز ، دوز هورمون تیروئید شما تنظیم شود و اطمینان حاصل شود که عملکرد تیروئید شما به درستی در حال انجام است. بنابراین ، برای دریافت بهترین نتیجه از درمان ، به دقت دستورالعمل های پزشک را دنبال کرده و از تغییرات ناگهانی در دوز یا زمان مصرف خودداری کنید.
اگر یک دوز دارو را فراموش کنم چه اتفاقی می افتد؟
اگر در طول دوره هورمون درمانی یک دوز از هورمون تیروئید را فراموش کردید ، بهترین کار این است که به محض یادآوری ، دوز از دست رفته را مصرف کنید. اگر این کار را فراموش کردید ، برای جبران می توانید دوز از دست رفته را با مصرف دو دوز در روز بعد انجام دهید. البته این اقدام باید فقط در صورتی انجام شود که فاصله بین دوزهای مصرفی زیاد نباشد. اگر بیش از یک یا دو دوز را فراموش کردید ، بهتر است که با پزشک خود تماس بگیرید تا راهنمایی های لازم را دریافت کنید. پزشک ممکن است نیاز به تنظیم دوز یا برنامه جدیدی برای مصرف دارو داشته باشد تا سطح هورمون تیروئید شما به حالت نرمال برگردد. به طور کلی مصرف مکرر و خودسرانه دوزهای دوگانه ، برای جبران دوزهای فراموش شده قبلی توصیه نمی شود ، زیرا این کار می تواند باعث تغییرات ناخواسته در سطح هورمون تیروئید شود. همیشه بهتر است تحت نظر پزشک و با مشورت او پیش بروید.
آیا هورمون درمانی با مصرف سایر داروها تداخل ایجاد دارد؟
مصرف همزمان داروهای مختلف می تواند در برخی موارد منجر به ایجاد تغییراتی در میزان دوز مورد نیاز هورمون تیروئید در افراد گردد. این امر ناشی از تعاملات دارویی است که می تواند بر جذب ، متابولیسم و یا عملکرد هورمون درمانی در بدن تأثیر بگذارد. از جمله داروهایی که ممکن است نیاز به تنظیم دوز هورمون تیروئید را در پی داشته باشند ، می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- داروهای هورمونی : فرآورده های ضد بارداری خوراکی ، استروژن و تستوسترون ممکن است با هورمون تیروئید تداخل داشته باشند.
- داروهای قلبی عروقی : آمیودارون که در درمان برخی اختلالات ریتم قلب مورد استفاده قرار می گیرد ، می تواند بر عملکرد غده تیروئید اثرگذار باشد.
- داروهای ضد تشنج : برخی از داروهای مورد استفاده در کنترل تشنج ، نظیر فنی توئین و کاربامازپین می توانند متابولیسم هورمون تیروئید را تحت تأثیر قرار دهند.
- داروهای اعصاب و روان : لیتیوم که در درمان برخی از اختلالات خلقی تجویز می گردد ، ممکن است بر عملکرد تیروئید اثر بگذارد. علاوه بر این ، برخی داروها و مکمل های غذایی می توانند در فرآیند جذب کامل هورمون تیروئید در دستگاه گوارش اختلال ایجاد نمایند. این مواد شامل موارد ذیل می باشند:
- مکمل های آهن : مصرف همزمان مکمل های آهن با هورمون تیروئید می تواند منجر به کاهش جذب هورمون گردد.
- مکمل های کلسیم : مشابه آهن ، مکمل های کلسیم نیز ممکن است جذب هورمون تیروئید را مختل نمایند.
- فرآوردههای سویا : مصرف مقادیر قابل توجهی از محصولات سویا می تواند بر جذب هورمون تیروئید تأثیر بگذارد.
- داروهای آنتی اسید : برخی از داروهای کاهنده اسید معده ممکن است در جذب هورمون تیروئید تداخل ایجاد کنند.
- داروهای کاهنده کلسترول : برخی از داروهای مورد استفاده در کاهش سطح کلسترول خون نیز می توانند بر جذب هورمون تیروئید اثرگذار باشند.
توصیه مهم در خصوص مکمل بیوتین : مکمل بیوتین که اغلب به منظور تقویت پوست ، مو و ناخن مورد استفاده قرار می گیرد ، میتواند در نتایج آزمایش های سنجش سطح هورمون های تیروئید تداخل ایجاد نماید و منجر به قرائت های نادرست گردد. لذا توصیه می گردد که مصرف مکمل های حاوی بیوتین به مدت 2 تا 3 روز پیش از انجام آزمایش های تیروئید متوقف گردد.
آیا در دوران بارداری باید هورمون تیروئید مصرف کرد؟
مصرف هورمون تیروئید در طول دوران بارداری نه تنها بی خطر است بلکه برای حفظ سلامت مادر و جنین ضروری تلقی می شود. این هورمون به طور طبیعی در بدن تولید می شود و مصرف نوع دارویی آن در بارداری کاملا ایمن است. عملکرد مطلوب غده تیروئید در زنان باردار یا بانوانی که قصد بارداری دارند ، نقش حیاتی در سلامت نوزاد ایفا می کند.
خانم هایی که پیش از بارداری از داروی تیروئید استفاده می کرده اند ، احتمالا در دوران بارداری به دوز بیشتری از این دارو نیاز خواهند داشت. توصیه می شود به محض اطلاع از بارداری ، دوز مصرفی دارو را به میزان ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش داده و فوراً با پزشک متخصص مشورت نمایند. یک روش ساده برای افزایش دوز هورمون درمانی ، دو برابر کردن مقدار مصرفی معمول دارو در دو روز از هفته است. تعیین زمان دقیق انجام آزمایش های عملکرد تیروئید در دوران بارداری باید با نظر پزشک صورت گیرد. با این حال ، انجام این آزمایش ها حداقل در هر سه ماه یک بار ، به ویژه در نیمه اول بارداری ، معمولاً توصیه می شود.
هورمون های تیروئید طبیعی چیست؟
عصاره خشک شده غده تیروئید که از خوک ها یا گاوها به دست می آید ، پیش از شناسایی هورمون های فعال تیروئید به صورت جداگانه ، یک روش هورمون درمانی رایج و مقرون به صرفه برای مشکلات تیروئید بود. این ماده هم اکنون به عنوان مکمل یا دارو با تجویز پزشک قابل تهیه است. از آنجایی که قرص های تهیه شده از تیروئید حیوانات تصفیه نمی شوند ، حاوی هورمون ها و پروتئین هایی هستند که به طور معمول در بدن و خارج از غده تیروئید وجود ندارند.
بافت تخریب شده تیروئید حاوی هورمون های T4 و T3 است ؛ با این حال ، نسبت T4 به T3 در حیوانات با تیروئید انسان متفاوت است. میزان T4 و T3 در بسته های مختلف تیروئید خشک شده می تواند متغیر باشد و حفظ سطح ثابت این هورمون ها در خون در طول روز را دشوارتر می سازد. همچنین قرص های تیروئید خشک شده حاوی مواد شیمیایی برای حفظ انسجام قرص هستند ، بنابراین نمی توان آنها را کاملا طبیعی دانست. مصرف عصاره تیروئید حیوانی در دوران بارداری توصیه نمی شود ، زیرا بخش T4 آن به میزان کافی به جنین در حال رشد نمی رسد. به همین دلایل ، امروزه تجویز عصاره تیروئید کاهش یافته است.
آیا اگر علائم کم کاری تیروئید داشته باشم اما سطح هورمون تیروئید طبیعی باشد ، مصرف هورمون تیروئید به من کمک خواهد کرد؟
برخی افراد با وجود نتایج آزمایش خون تیروئید که سطح هورمون را طبیعی نشان می دهد ، علائمی مشابه علائم کم کاری تیروئید تجربه می کنند. مطالعات علمی متعددی به بررسی این موضوع پرداخته اند که آیا درمان با T4 یکی از هورمون های تیروئید برای بیمارانی که علائمی مشابه کم کاری تیروئید دارند اما عملکرد تیروئید آن ها طبیعی است ، سودمند خواهد بود یا خیر. نتایج این تحقیقات نشان می دهد که هیچ فایده اثبات شده ای در مصرف قرص هورمون تیروئید برای بهبود این علائم در صورتی که سطح هورمون تیروئید در آزمایش ها طبیعی باشد ، وجود ندارد. اگر نتایج آزمایشگاهی تیروئید در محدوده نرمال باشد ، احتمالا علائم ناشی از مشکل تیروئید نیست و بیماران باید برای یافتن علل احتمالی دیگر یا دریافت درمان مناسب ، با پزشک خود مشورت کنند.
درمان سرکوب هورمون تیروئید برای گره ها و گواتر خوش خیم
در گذشته از درمان سرکوب هورمون تیروئید به منظور پیشگیری از ایجاد گره های خوشخیم تیروئید و جلوگیری از بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) استفاده می شد. با این حال ، شواهد جدید نشان داده است که هورمون درمانی در مناطقی از جهان که دریافت ید کافی از طریق رژیم غذایی وجود دارد مانند ایالات متحده آمریکا ، مؤثر نیست. علاوه بر این ، مقادیر اضافی هورمون تیروئید میتواند خطر بروز مشکلات در ریتم قلب و کاهش تراکم استخوان را افزایش دهد. بنابراین این روش دیگر به عنوان یک درمان استاندارد در جوامعی که افراد به میزان کافی ید از طریق رژیم غذایی دریافت می کنند ، محسوب نمی شود. با این وجود ، در جوامعی که با کمبود ید مواجه هستند ، ممکن است همچنان از این روش درمانی استفاده شود.
