جراحی تیروئید به مجموعه اقداماتی گفته می شود که طی آن بخشی از غده تیروئید یا کل آن برای درمان مشکلاتی مانند گواتر ، ندول های مشکوک ، پرکاری مقاوم به درمان دارویی یا سرطان تیروئید برداشته می شود. این عمل معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می گیرد و جراح از طریق یک برش کوچک در جلوی گردن به غده دسترسی پیدا می کند. پس از کنار زدن بافت ها ، قسمت درگیر تیروئید با دقت جدا می شود و همزمان تلاش می شود اعصاب حنجره و غدد پاراتیروئید که در تنظیم کلسیم نقش دارند حفظ شوند. در برخی بیماران بسته به تشخیص ، برداشت یک لوب (لوبکتومی) یا برداشت کامل تیروئید (تیروئیدکتومی) انجام می شود و گاهی بررسی غدد لنفاوی گردن نیز لازم است. پس از عمل ، بیمار معمولاً طی ۱ تا ۲ روز ترخیص می شود و ممکن است نیاز به مصرف لووتیروکسین و پیگیری آزمایش ها داشته باشد.
جراحی تیروئید برای چه کسانی لازم است؟
- افرادی که ندول تیروئید مشکوک یا سرطانی دارند
- بیمارانی که به سرطان تیروئید مبتلا هستند
- کسانی که گواتر بزرگ دارند و باعث فشار روی نای یا مری شده است
- افرادی که دچار مشکل در بلع یا تنفس به علت بزرگی تیروئید هستند
- بیمارانی که پرکاری تیروئید دارند و با دارو یا ید رادیواکتیو کنترل نشده اند
- کسانی که ندول های تیروئید در حال رشد دارند
- بیمارانی که جواب نمونه برداری تیروئید مشکوک یا نامشخص است
انواع جراحی تیروئید
- لوبکتومی تیروئید : در این روش فقط یک لوب تیروئید برداشته می شود. معمولاً برای ندول منفرد ، ضایعات مشکوک محدود یا برخی موارد سرطان تیروئید با درگیری یک سمت انجام می شود.
- جراحی تیروئید کامل : در این نوع جراحی ، کل غده تیروئید برداشته می شود. بیشتر در موارد سرطان تیروئید ، گواتر بزرگ دوطرفه یا پرکاری شدید مقاوم به درمان کاربرد دارد.
- تیروئیدکتومی نزدیک به کامل : در این روش تقریباً تمام بافت تیروئید خارج می شود و مقدار بسیار کمی باقی می ماند. هدف ، درمان بیماری همراه با کاهش آسیب به ساختارهای حساس اطراف است.
- ایستمکتومی : در این جراحی فقط بخش میانی تیروئید یعنی ایستموس برداشته می شود. معمولاً برای ضایعات محدود به همین ناحیه یا برخی ندول های کوچک و موضعی مناسب است.
- جراحی تیروئید با برداشت غدد لنفاوی گردن : این روش زمانی انجام می شود که سرطان تیروئید به غدد لنفاوی گردن گسترش یافته یا احتمال درگیری آن ها از نظر پزشکی بالا باشد.
- جراحی تیروئیدکتومی کم تهاجمی یا آندوسکوپی : در این روش با برش کوچک تر یا مسیرهای خاص ، تیروئید جراحی می شود. هدف کاهش جای زخم ظاهری ، درد کمتر و بهبود سریع تر بیمار است.
تفاوت تیروئیدکتومی کامل و لوبکتومی تیروئید چیست؟
در جراحی تیروئید کامل ، هر دو لوب تیروئید به همراه ایستموس برداشته می شود و بیمار معمولاً برای همیشه نیاز به مصرف هورمون تیروئید مثل لووتیروکسین دارد. این روش بیشتر در سرطان تیروئید ، گواتر بزرگ دوطرفه یا پرکاری شدید و مقاوم به درمان به کار می رود و پیگیری ها برای کنترل عود یا درمان تکمیلی ساده تر است. در عمل برداشتن نیمی از تیروئید یا لوبکتومی ، فقط یک لوب گاهی همراه ایستموس خارج می شود و ممکن است لوب باقی مانده هورمون کافی تولید کند ، بنابراین همه بیماران نیاز به داروی دائمی ندارند. از نظر عوارض نیز در تیروئیدکتومی کامل احتمال افت کلسیم و آسیب به اعصاب حنجره کمی بیشتر است ، چون جراحی گسترده تر انجام می شود.
برای مشاوره و تعیین وقت با دکتر مهدی آرامش فرم تماس زیر را پر کنید.
تیروئدیکتومی با بیهوشی کامل انجام می شود ؟
در بیشتر موارد ، جراحی تیروئید با بیهوشی کامل انجام می شود تا بیمار هنگام عمل کاملاً بی درد و بی حرکت باشد و جراح بتواند با دقت در ناحیه حساس گردن کار کند. بیهوشی عمومی همچنین به کنترل راه هوایی کمک می کند ، چون تیروئید در نزدیکی نای و تارهای صوتی قرار دارد. پیش از عمل ، متخصص بیهوشی وضعیت قلبی ریوی ، داروهای مصرفی ، سابقه آلرژی و نتایج آزمایش ها را بررسی می کند و در طول جراحی علائم حیاتی به طور مداوم پایش می شود. پس از پایان عمل ، بیمار به ریکاوری منتقل می شود و معمولاً طی چند ساعت هوشیاری کامل را به دست می آورد. در موارد خاص و محدود ممکن است روش های کم تهاجمی با بی حسی انجام شود ، اما استاندارد رایج همان بیهوشی عمومی است.
آیا بعد از جراحی تیروئید صدا تغییر می کند ؟
بعد از جراحی تیروئید ممکن است صدا به طور موقت تغییر کند و بیمار دچار گرفتگی ، خشونت صدا یا خستگی هنگام صحبت کردن شود. این حالت اغلب به دلیل التهاب و تورم بافت های اطراف حنجره ، تحریک تارهای صوتی در زمان لوله گذاری بیهوشی یا کشش اعصاب حنجره در حین عمل رخ می دهد و معمولاً طی چند روز تا چند هفته بهبود می یابد. در درصد کمی از بیماران ، اگر عصب حنجره به ویژه عصب راجعه آسیب ببیند ، تغییر صدا می تواند طولانی تر یا پایدارتر باشد ؛ هرچند با تکنیک های دقیق جراحی و مانیتورینگ عصب احتمال آن کاهش می یابد. اگر گرفتگی صدا بیش از ۲ تا ۳ هفته ادامه داشت یا همراه تنگی نفس بود ، ارزیابی توسط متخصص گوش و حلق و بینی توصیه می شود.
مدت زمان بستری عمل جراحی تیروئید
مدت زمان بستری پس از جراحی تیروئید معمولاً کوتاه است و در بسیاری از بیماران بین ۱ تا ۲ روز طول می کشد. اگر عمل ساده تر باشد مانند لوبکتومی برداشتن یک لوب ، گاهی بیمار همان روز یا روز بعد مرخص می شود. در تیروئیدکتومی کامل ، به دلیل نیاز به پایش دقیق تر خونریزی ، وضعیت تنفس ، تغییرات صدا و به ویژه بررسی کلسیم خون ، احتمال بستری یک شب بیشتر است. در موارد پیچیده تر مثل گواتر بسیار بزرگ ، جراحی مجدد ، وجود بیماری های زمینه ای قلبی ریوی یا برداشت غدد لنفاوی گردن به علت سرطان تیروئید ، ممکن است بستری ۲ تا ۳ روز یا بیشتر شود. تصمیم نهایی به وضعیت عمومی بیمار ، کنترل درد ، توانایی خوردن و نبود علائم هشدار مانند خونریزی یا افت کلسیم بستگی دارد.
آیا عمل جراحی تیروئید سخت است ؟
سختی عمل تیروئید به معنی دردناک بودن برای بیمار نیست ، چون عمل با بیهوشی انجام می شود اما از نظر تکنیکی برای جراح یک عمل دقیق و حساس محسوب می شود. تیروئید در ناحیه ای قرار دارد که اعصاب کنترل کننده صدا (عصب راجعه حنجره و شاخه خارجی عصب حنجره فوقانی) ، غدد پاراتیروئید و رگ های مهم در نزدیکی آن هستند ؛ بنابراین کوچک ترین خطا می تواند باعث گرفتگی صدا یا افت کلسیم شود. با این حال ، در مراکز مجهز و توسط جراح باتجربه ، این عمل ایمن و با دقت کامل انجام می شود و اکثر بیماران بدون عارضه جدی بهبود پیدا می کنند. سخت تر شدن عمل معمولاً در گواترهای خیلی بزرگ ، جراحی مجدد ، چسبندگی های شدید یا موارد سرطان تیروئید با درگیری غدد لنفاوی رخ می دهد. رعایت مراقبت های پس از عمل و پیگیری آزمایش ها نیز در نتیجه نهایی مهم است.
چند روز بعد از جراحی تیروئید می توان صحبت کرد؟
بیشتر بیماران می توانند از همان روز جراحی تیروئید یا روز بعد به آرامی صحبت کنند اما معمولاً توصیه می شود در چند روز نخست از صحبت طولانی ، با صدای بلند یا با فشار زیاد خودداری کنند. احساس گرفتگی ، خشونت یا خستگی صدا در این مدت شایع است و اغلب به دلیل لوله بیهوشی ، التهاب بافت ها یا تحریک موقت اعصاب اطراف حنجره ایجاد می شود. در بسیاری از افراد ، صدا طی چند روز تا چند هفته به حالت طبیعی بر می گردد. بهتر است بیمار در روزهای اول کوتاه و آرام صحبت کند ، آب کافی بنوشد و به تارهای صوتی استراحت بدهد. اگر گرفتگی صدا شدید بود ، بیش از دو تا سه هفته ادامه پیدا کرد یا همراه با تنگی نفس و مشکل بلع بود ، باید توسط بهترین جراح تیروئید بررسی شود.
مراقبت های بعد از جراحی تیروئید
- داروهای تجویز شده را منظم و طبق دستور پزشک مصرف کنید
- زخم جراحی را تمیز و خشک نگه دارید
- از دستکاری محل بخیه یا کندن پانسمان بدون نظر پزشک خودداری کنید
- در چند روز اول از فعالیت سنگین و بلند کردن اجسام سنگین پرهیز کنید
- برای کاهش فشار روی گردن ، هنگام استراحت سر را کمی بالاتر قرار دهید
- تا چند روز اول آرام و کوتاه صحبت کنید و به صدا استراحت بدهید
- مایعات و غذاهای نرم در روزهای ابتدایی بیشتر مصرف کنید
- در صورت تجویز، قرص کلسیم و لووتیروکسین را دقیق مصرف کنید
- مراقب علائم افت کلسیم مثل گزگز دور لب ، انگشتان یا گرفتگی عضلات باشید
- در صورت درد شدید ، تورم ناگهانی گردن ، خونریزی ، تنگی نفس یا تب فوراً به جراح مراجعه کنید
- از قرار گرفتن مستقیم جای زخم در معرض آفتاب خودداری کنید
- برای کشیدن بخیه یا ویزیت بعدی ، در زمان تعیین شده مراجعه کنید
- آزمایش های پیگیری تیروئید و کلسیم را طبق برنامه انجام دهید
- تا زمان اجازه پزشک از ورزش شدید و رانندگی خودداری کنید
